پوکی استخوان

پوکی استخوان یکی از شایع ترین بیماری های استخوانی است که به تدریج باعث کاهش تراکم و استحکام استخوان ها می شود.

در نتیجه، استخوان ها شکننده تر شده و حتی در اثر زمین خوردن یا ضربه های خفیف نیز احتمال شکستگی افزایش پیدا می کند.

این بیماری معمولاً بدون علامت پیشرفت می کند و بسیاری از افراد تا زمان بروز اولین شکستگی از ابتلا به آن آگاه نیستند.

شکستگی های ناشی از پوکی استخوان بیشتر در ستون فقرات، لگن و مچ دست رخ می دهند و می توانند با درد، کاهش قد، خمیدگی ستون فقرات و محدودیت در انجام فعالیت های روزمره همراه باشند.

تشخیص این بیماری معمولاً با انجام آزمایش سنجش تراکم استخوان (DXA) امکان پذیر است.

درمان پوکی استخوان با هدف کاهش خطر شکستگی انجام می شود و ممکن است شامل مصرف داروهای تقویت کننده استخوان، مکمل های کلسیم و ویتامین D، فعالیت بدنی منظم و تمرینات تقویت عضلات باشد.

اصلاح سبک زندگی و پیشگیری از زمین خوردن، به ویژه در سالمندان، نقش مهمی در کنترل بیماری و حفظ سلامت استخوان ها دارد.

تشخیص زودهنگام و شروع درمان مناسب می تواند از بسیاری از عوارض جدی پوکی استخوان جلوگیری کند.

علائم پوکی استخوان

متاسفانه علائم بارز و مشخصی برای تشخیص پوکی استخوان وجود ندارد.

می توان گفت که یک بیماری خاموش و بدون علائم خاص میباشد و در صورت انجام آزمایش به وسیله پزشکان متخصص مانند دکتر قربانزاده قابل تشخیص است.

معمولاً افرادی که دچار پوکی استخوان می شوند، احتمال شکستگی در مهره ها و استخوان لگن بسیار مشاهده می شود که در صورت بروز چنین مواردی ممکن است نیاز به انجام عمل های جراحی باشد.

در واقع شرایط بیمار سخت تر می گردد. ولی اگر پوکی استخوان خیلی سریعتر تشخیص داده شود، در این حالت می توان از بروز مشکلات بسیار جدی جلوگیری کرد.

پوکی استخوان می تواند برای چندین دهه بدون هیچ علامتی وجود داشته باشد؛ زیرا پوکی استخوان تا زمانی که استخوان شکسته نشود (شکستگی) علائمی ایجاد نمی کند.

علاوه بر این، برخی از شکستگی‌های پوکی استخوان ممکن است برای سال‌ها در زمانی که علائمی ایجاد نکنند، از تشخیص خارج می‌شوند. بنابراین، بیماران ممکن است تا زمانی که دچار شکستگی دردناک نشوند از پوکی استخوان خود آگاه نباشند.

شکستگی ستون فقرات (مهره) می تواند باعث درد شدید “بند مانند” شود که از پشت به طرفین بدن تابش می کند.

در طول سال‌ها، شکستگی‌های مکرر ستون فقرات می‌تواند منجر به کمردرد مزمن و همچنین کاهش قد و یا انحنای ستون فقرات به دلیل فروپاشی مهره‌ها شود.

این فرورفتگی به افراد ظاهری خمیده در قسمت بالای کمر می دهد که اغلب به آن “قوز کمر” می گویند. زیرا معمولاً در زنان مسن دیده می شود.

علت پوکی استخوان

متاسفانه پوکی استخوان یکی از بیماری های شایع می باشد که در افراد میانسال نیز به وفور دیده می‌شود.

معنی دقیق پوکی استخوان یعنی کم شدن تراکم استخوان. تراکم استخوان در نتیجه باعث می‌شود تا استحکام و یا مقاومت استخوان‌ها کاهش پیدا کند.

به همین دلیل مخصوصاً افراد مسن باید به‌گونه ای مواظب خود باشند. چون احتمال شکستگی در استخوان ها در این افراد بسیار بیشتر از افراد دیگر می باشد.

این بیماری یکی از مشکلاتی است که با گذشت زمان شدت آن بیشتر می‌شود و متاسفانه به دلیل اینکه هیچ گونه علائم خاصی ندارد، به همین دلیل ممکن است به صورت ناگهانی باعث بروز مشکلات بسیار جدی گردد.

پس انجام آزمایش ها برای پوکی استخوان در افراد مسن بسیار مهم است و به گونه‌ای باعث میگردد تا از بروز مشکلات جدی در آینده جلوگیری شود.

احتمال بروز پوکی استخوان در چه افرادی بیشتر است؟

معمولاً افراد مسن بیشتر به پوکی استخوان مبتلا می شوند هم چنین درصد ابتلا به پوکی استخوان در زنان بیشتر از مردان می باشد.

حتی ممکن است قبل از سن یائسگی این مشکل پیش بیاید. و به خاطر وجود پوکی استخوان شکستگی های مختلفی در بخش‌های مختلف استخوان به وجود بیاید.

مخصوصا با توجه به اینکه میزان استروژن در بانوان یائسه کم  میشود. به همین دلیل این افراد بیشتر در معرض خطر شکستگی استخوان قرار دارند.

در واقع شکستگی لگن یکی از مهمترین آسیب هایی است که ممکن است در بانوان اتفاق بیافتد. با توجه به اینکه درمان شکستگی لگن بسیار دشوار است.

مراحل طولانی و دردناکی را در پی دارد. به همین دلیل تحمل کردن این مدت درمان برای بانوان بسیار دشوار است. حتی در اکثر مواقع ممکن است نیاز به انجام عمل های جراحی بسیار حساس باشد.

پس مراجعه به پزشک متخصص و باتجربه می‌تواند باعث گردد تا با تشخیص سریع  بتوان از بروز مشکلات جدی در آینده جلوگیری کرد.

عوامل خطر پوکی استخوان

پوکی استخوان یک بیماری چندعاملی است و معمولاً در اثر ترکیب عوامل ژنتیکی، افزایش سن، سبک زندگی و برخی بیماری های زمینه ای ایجاد می شود.

با کاهش تراکم استخوان، احتمال شکستگی حتی در اثر ضربه های خفیف افزایش می یابد، بنابراین شناخت عوامل خطر نقش مهمی در پیشگیری و تشخیص زودهنگام این بیماری دارد.

از مهم ترین عوامل موثر در ابتلا به پوکی استخوان می توان به افزایش سن، سابقه خانوادگی، مصرف سیگار و الکل، کم تحرکی، رژیم غذایی فقیر از کلسیم، پروتئین و ویتامین D و همچنین کاهش سطح هورمون های جنسی پس از یائسگی در زنان یا کاهش تستوسترون در مردان اشاره کرد.

برخی بیماری ها نیز خطر ابتلا را افزایش می دهند، از جمله پرکاری یا کم کاری تیروئید، پرکاری پاراتیروئید، آرتریت روماتوئید، بیماری های کبدی، بیماری سلیاک و سایر اختلالات گوارشی که جذب مواد مغذی را کاهش می دهند.

علاوه بر این، بی حرکتی طولانی مدت، سابقه شکستگی استخوان و برخی بیماری های ارثی مرتبط با بافت همبند نیز از عوامل شناخته شده این بیماری هستند.

مصرف طولانی مدت بعضی داروها مانند کورتیکواستروئیدها، داروهای ضد تشنج، هپارین و برخی داروهای شیمی درمانی نیز می تواند موجب کاهش تراکم استخوان شود.

رعایت تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم، دریافت کافی کلسیم و ویتامین D و درمان بیماری های زمینه ای، از مهم ترین راهکارهای پیشگیری از پوکی استخوان و کاهش خطر شکستگی محسوب می شوند.

تشخیص پوکی استخوان

برای تشخیص دقیق پوکی استخوان باید تست سنجش تراکم استخوان انجام گردد تا از وجود این مشکل اطمینان حاصل کرد.

که مخصوصاً این آزمایش در افرادی که دارای سن بالایی هستند انجام می شود. و بعد از انجام آزمایش بر حسب عکس های رادیوگرافی که از بیمار گرفته می‌شود.

شدت پوکی استخوان تشخیص داده می شود و اقدام به درمان می شود.

به ساده ترین شکل می توان گفت که با سنجش تراکم مواد معدنی استخوان می‌توان اقدام به تشخیص پوکی استخوان کرد.

که با وجود پزشکان حرفه ای مانند دکتر قربانزاده امکان تشخیص و درمان سریع به راحتی امکان پذیر است.

راه های درمان پوکی استخوان

هدف از درمان پوکی استخوان، فقط افزایش تراکم استخوان نیست.

مهم ترین هدف، کاهش خطر شکستگی، حفظ استحکام استخوان و جلوگیری از عوارض ناشی از شکستگی های مهره، لگن و سایر استخوان هاست.

انتخاب روش درمان به سن، جنسیت، میزان کاهش تراکم استخوان، سابقه شکستگی، خطر شکستگی در سال های آینده، بیماری های زمینه ای و داروهای مصرفی بستگی دارد.

همه افراد مبتلا به کاهش تراکم استخوان نیز لزوما به داروی ضد پوکی استخوان نیاز ندارند.

درمان دارویی پوکی استخوان

در افرادی که خطر شکستگی بالا یا بسیار بالا دارند، پزشک ممکن است دارو تجویز کند.

بیس فسفونات ها مانند آلندرونیت، ریزدرونات و زولدرونیک اسید از داروهای رایج هستند و با کاهش سرعت تجزیه استخوان، به حفظ تراکم آن کمک می کنند.

داروهایی مانند دنوزوماب نیز در برخی بیماران استفاده می شوند.

در افراد با خطر بسیار بالای شکستگی، ممکن است داروهای استخوان ساز مانند تری پاراتید یا سایر درمان های آنابولیک مناسب باشند.

رالوکسیفن و درمان هورمونی پس از یائسگی نیز در شرایط خاص قابل بررسی هستند.

انتخاب دارو باید بر اساس شرایط فرد انجام شود و قطع یا تغییر بعضی داروها، به ویژه دنوزوماب، بدون برنامه درمانی مناسب می تواند خطر شکستگی را افزایش دهد.

کلسیم و ویتامین D

دریافت کافی کلسیم و ویتامین D برای حفظ سلامت استخوان ضروری است، اما مصرف مکمل به تنهایی درمان کامل پوکی استخوان محسوب نمی شود.

در صورت کمبود، پزشک ممکن است مکمل مناسب تجویز کند.

دریافت مواد مغذی از رژیم غذایی متعادل در کنار مکمل های مورد نیاز اهمیت دارد.

ورزش و تقویت عضلات

فعالیت بدنی منظم می تواند به حفظ قدرت عضلات، تعادل و عملکرد استخوان ها کمک کند.

تمرینات تحمل وزن، تمرینات مقاومتی و تمرینات تعادلی با توجه به شرایط فرد قابل استفاده هستند.

در پوکی استخوان شدید یا پس از شکستگی، نوع و شدت ورزش باید با دقت بیشتری انتخاب شود تا خطر آسیب کاهش پیدا کند.

پیشگیری از زمین خوردن

پیشگیری از سقوط بخش مهمی از درمان پوکی استخوان است.

اصلاح نورپردازی منزل، حذف موانع مسیر، استفاده از کفش مناسب، بررسی بینایی و توجه به تعادل و قدرت عضلات می تواند احتمال زمین خوردن را کاهش دهد.

در سالمندان، بررسی داروهایی که باعث سرگیجه یا اختلال تعادل می شوند نیز اهمیت دارد.

درمان شکستگی های ناشی از پوکی استخوان

اگر پوکی استخوان باعث شکستگی مهره، لگن یا سایر استخوان ها شده باشد، درمان فقط به کنترل پوکی استخوان محدود نمی شود.

بسته به محل و شدت شکستگی ممکن است استراحت کنترل شده، داروهای ضد درد، فیزیوتراپی، بریس یا سایر روش های درمانی لازم باشد.

چه زمانی جراحی لازم است؟

پوکی استخوان به خودی خود معمولا با جراحی درمان نمی شود، اما شکستگی های شدید ناشی از آن ممکن است به مداخله جراحی نیاز داشته باشند.

شکستگی لگن، برخی شکستگی های مهره و شکستگی های همراه با تغییر شکل یا ناپایداری از مواردی هستند که ممکن است نیاز به جراحی داشته باشند.

نوع عمل به محل شکستگی، میزان جابه جایی استخوان، وضعیت عمومی بیمار و کیفیت استخوان بستگی دارد.

در نتیجه، درمان پوکی استخوان یک برنامه چندبخشی است که می تواند شامل دارو، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی، پیشگیری از سقوط، درمان شکستگی و در موارد لازم جراحی باشد.

پیشگیری از پوکی استخوان

تمام افراد به راحتی می‌توانند با تغییر سبک زندگی خود از بروز پوکی استخوان جلوگیری کنند.

در واقع نوع فعالیت شما و همچنین مصرف مواد غذایی خاص تا حد زیادی از این بیماری جلوگیری می کند.

به طور مثال مواردی از قبیل زیر میتواند تا حد زیادی از بروز این بیماری جلوگیری کند.

1. دریافت کامل ویتامین دی
2. دریافت کامل کلسیم
3. داشتن فعالیت بدنی منظم و روزانه
4. عدم مصرف دخانیات و الکل
5. استفاده زیاد از سبزیجات، غلات و میوه ها

پس تمام افرادی که به گونه ای وارد دوران میانسالی و کهنسالی شده اند  باید به برنامه غذایی خود دقت کنند. و فعالیت فیزیکی منظم روزانه داشته باشند. حتی پیاده روی های منظم به صورت روزانه تا حد زیادی می‌تواند از بروز بسیاری از بیماری‌ها مخصوصا از پوکی استخوان در سنین بالا جلوگیری کند.

عواقب پوکی استخوان

شکستگی استخوان ناشی از پوکی استخوان مسئول درد قابل توجه، کاهش کیفیت زندگی، از دست دادن روزهای کاری و ناتوانی است تا 30 درصد از بیمارانی که از شکستگی لگن رنج می برند، به مراقبت طولانی مدت در منزل نیاز دارند. بیماران مسن ممکن است به دلیل استراحت طولانی مدت پس از شکستگی لگن، ذات‌الریه و لخته‌های خون در وریدهای پا ایجاد کنند که می‌تواند به ریه‌ها (آمبولی ریه) برود.

پوکی استخوان حتی با افزایش خطر مرگ مرتبط است. حدود 20 درصد از زنان مبتلا به شکستگی لگن در سال بعد در نتیجه غیرمستقیم شکستگی خواهند مرد.

علاوه بر این، زمانی که فردی شکستگی ستون فقرات را به دلیل پوکی استخوان تجربه کند، در خطر بسیار بالایی قرار دارد که در آینده نزدیک (چند سال آینده) دچار چنین شکستگی دیگری شود.

حدود 20 درصد از زنان یائسه ای که شکستگی مهره را تجربه می کنند، در سال بعد دچار شکستگی مهره جدیدی در استخوان می شوند.

بهترین دکتر ارتوپد در تهران

امروزه پزشکان بسیار زیادی در سراسر کشور وجود دارند که خدمات  متنوعی در رابطه با تشخیص و درمان مشکلات مربوط به ستون فقرات و استخوان ها ارائه می دهد.

در واقع مراجعه به پزشک ارتوپد متخصص باعث میگردد تا مشکلات موجود به صورت دقیق تشخیص داده شده و درمان گردد.

از این طریق می‌توان از بروز مشکلات و بیماری‌های بسیار جدی جلوگیری کرد. که خوشبختانه وجود پزشکانی مانند دکتر مجید قربانزاده باعث شده است تا بتوان به بهترین دکتر ارتوپد دسترسی پیدا کرد.

اگر به دنبال درمان آرتروز، درد مفاصل، آسیب های لگن یا انجام جراحی هایی مانند تعویض مفصل هستید، انتخاب یک متخصص ارتوپدی باتجربه اهمیت زیادی دارد.

دکتر مجید قربان زاده با ارائه خدمات تخصصی ارتوپدی در منطقه مرزداران، بیماران را پس از بررسی دقیق، با توجه به نوع و شدت بیماری به سمت مناسب ترین روش درمانی یا جراحی هدایت می کند.

سوالات متداول

پوکی استخوان ممکن است برای مدت طولانی بدون علامت باقی بماند و گاهی نخستین نشانه آن، شکستگی باشد.

سوالات زیر، مهم ترین ابهامات درباره تشخیص، کنترل و درمان این بیماری را پاسخ می دهند.

آیا پوکی استخوان قابل درمان است؟

پوکی استخوان معمولا به معنای بازگشت کامل استخوان به وضعیت اولیه نیست.

اما می توان با درمان مناسب سرعت کاهش تراکم استخوان را کم کرد، در برخی افراد تراکم استخوان را افزایش داد و خطر شکستگی را کاهش داد.

آیا پوکی استخوان فقط در سالمندان ایجاد می شود؟

خیر. احتمال پوکی استخوان با افزایش سن بیشتر می شود، اما برخی بیماری ها، مصرف طولانی مدت بعضی داروها، کمبود هورمونی و عوامل ژنتیکی می توانند باعث کاهش تراکم استخوان در سنین پایین تر نیز شوند.

آیا پوکی استخوان درد دارد؟

خود پوکی استخوان معمولا تا زمانی که شکستگی ایجاد نشده باشد درد مشخصی ایجاد نمی کند.

درد ناگهانی کمر، کاهش قد یا تغییر شکل ستون فقرات می تواند با شکستگی مهره مرتبط باشد و نیاز به بررسی دارد.

آیا پوکی استخوان باعث شکستگی لگن می شود؟

بله. کاهش استحکام استخوان می تواند خطر شکستگی لگن را افزایش دهد.

این نوع شکستگی به ویژه در سالمندان اهمیت زیادی دارد و ممکن است برای درمان آن به جراحی و دوره توانبخشی نیاز باشد.

آیا ورزش برای افراد مبتلا به پوکی استخوان مفید است؟

فعالیت بدنی مناسب می تواند به تقویت عضلات، حفظ تعادل و کاهش خطر سقوط کمک کند.

با این حال، تمرین های شدید یا حرکاتی که فشار زیادی به ستون فقرات وارد می کنند، ممکن است برای بعضی بیماران مناسب نباشند.

آیا مصرف کلسیم می تواند پوکی استخوان را درمان کند؟

کلسیم برای سلامت استخوان ضروری است، اما مصرف کلسیم به تنهایی درمان کامل پوکی استخوان محسوب نمی شود.

مقدار مورد نیاز باید از طریق رژیم غذایی و در صورت نیاز مکمل تامین شود.

آیا پوکی استخوان بعد از شکستگی قابل کنترل است؟

بله. حتی پس از شکستگی نیز می توان با ارزیابی خطر شکستگی و شروع درمان مناسب، احتمال شکستگی های بعدی را کاهش داد.

داشتن یک شکستگی ناشی از پوکی استخوان می تواند نشان دهنده افزایش خطر شکستگی های آینده باشد.

آیا پوکی استخوان باعث کوتاه شدن قد می شود؟

در صورت ایجاد شکستگی یا فشردگی مهره های ستون فقرات، ممکن است ارتفاع مهره ها کاهش پیدا کند و فرد به تدریج کوتاه تر شود.

کاهش محسوس قد، تغییر فرم پشت یا درد مداوم کمر باید بررسی شود.

آیا همه افراد مبتلا به پوکی استخوان به دارو نیاز دارند؟

خیر. تصمیم برای شروع دارو بر اساس تراکم استخوان، سابقه شکستگی، سن، عوامل خطر و احتمال شکستگی در آینده گرفته می شود.

بعضی افراد ابتدا به اصلاح عوامل خطر و پیگیری منظم نیاز دارند.

آیا پوکی استخوان می تواند باعث شکستگی مهره شود؟

بله. شکستگی های مهره یکی از عوارض مهم پوکی استخوان هستند و گاهی بدون آسیب شدید یا حتی بدون علامت مشخص ایجاد می شوند.

درد ناگهانی کمر یا کاهش ارتفاع بدن می تواند از نشانه های این نوع شکستگی باشد.

چه زمانی پوکی استخوان به جراحی نیاز دارد؟

خود بیماری معمولا با جراحی درمان نمی شود، اما شکستگی های ناشی از پوکی استخوان، به ویژه شکستگی لگن یا برخی شکستگی های ناپایدار مهره، ممکن است به جراحی نیاز داشته باشند.

تصمیم درباره عمل به نوع و شدت شکستگی و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد.